„Mnie nazywa bwana. Tak mówi się tutaj do białych mężczyzn. Ty będziesz memsahib (tego słowa używa się tylko w odniesieniu do białych kobiet), a Regina – toto. To znaczy dziecko.”

Nigdzie w Afryce to poruszająca serce i rozum opowieść o losie żydowskiej rodziny w czasie II wojny światowej i dojścia Hitlera do władzy, która ze względu na prześladowania zostaje zmuszona do opuszczenia ojczyzny. Ucieka do Afryki. Najpierw emigruje Walter, mąż i ojciec, następnie sprowadza swoją żonę i córkę. Adaptacja w obcym kraju jest trudna. Zupełnie inne warunki życia nie pomagają w dostosowaniu się do nowego miejsca. Szczególnie trudno jest dorosłym w nowej sytuacji. Jettel traktuje wyjazd jako stan przejściowy i nie zamierza się przystosować. Natomiast dziewczynka, córka, Regina pomalutku wrasta w Afrykę w przeciwieństwie do rodziców. Zaprzyjaźnia się z tubylcami, rozumie przyrodę i otaczający ją świat. Towarzyszymy rodzinie patrząc na jej zmagania, by żyć godnie i szczęśliwie. Chodzimy z Reginą do szkoły, podzielamy jej marzenia o rodzeństwie i patrzymy jak dorasta i zmienia się.

„Każdego dnia po obiedzie siadały w okrągłej plamie cienia, które rzucało kolczaste drzewo rosnące między domem a budynkiem mieszczącym kuchnię. Tutaj łatwiej niż gdziekolwiek indziej na farmie można było upolować zapach ciepłego mleka i smażonych jajek. Kiedy nos się już nasycił, a z ust zaczynała cieknąć ślinka, Regina lekko wtulała się buzią w szal ai. Zanim zasnęła, słyszała wtedy dwa bijące serca.”

Cudowna! Ciepła, klimatyczna opowieść, od której nie można się oderwać. Po wyczerpującym emocjonalnie reportażu pozwoliła mi odetchnąć. Bałam się czytając opis wydawcy, że będzie to banalna historia jakich wiele w literaturze. Temat oklepany, ale w tej książce nie ma banalności. Ludzie, którzy przewijają się na kartach powieści są wyraziści i realni. Nie ma się wrażenia, że są jednowymiarowi.  Książka napisana pięknym językiem, dzięki czemu płynie się po stronach.  Z każdą przewracaną stroną chciałam więcej. Po skończonej lekturze towarzyszyło mi uczucie żalu, że to już koniec. Tę książkę należy przeczytać, jeśli ma się ochotę na piękną, mądrą i wzruszającą historię rodzinną.

„Młode małpki czepiały się brzuchów matek. Regina obserwowała je z zazdrością, chcąc sobie wyobrazić, że również ona jest takim małpim dzieckiem i ma wielką rodzinę, ale czary z lat dziecinnych przestały już działać.”

Kocham twórczość Tove. Kocham i już! Zakochałam się w Muminkach jako dziecko, jako dorosła osoba kocham Tove za jej powieści i opowiadania dla dorosłych. Muminki to tej pory podczytuję i za każdym razem odkrywam coś nowego. Sięgając po Słoneczne miasto, które niedawno ukazało się nakładem Wydawnictwa Marginesy, wiedziałam czego się spodziewać. Książki Tove kierowane do dorosłego czytelnika są zupełnie inne niż Muminki, jest to specyficzna lektura. Lektura przesiąknięta emocjami, niedomówieniami i poetyckością.

„Sporo robi się dla emerytów. Proszę mi wierzyć, nie istnieje na świecie miejsce, gdzie robi się dla nas tak wiele. Zawsze jest lato, no i morze dookoła!”

Słoneczne miasto to idylla dla emerytów, nic tylko korzystać z należnego odpoczynku po długim życiu, spokojnie czekać… Czekać. Ale na co? Na śmierć? Nie oczekiwać już niczego od życia? Bohaterowie powieści boją się śmierci, nie są pogodzeni ze starością i nieuchronnością czasu, chcą czegoś więcej. Mają swoje natręctwa (a kto ich nie ma) i fobie, żyją i oczekują czegoś jeszcze od życia. Kamienne pole to historia mężczyzny, który po przejściu na emeryturę zamierza napisać biografię Igreka. Pomimo braku natchnienia zbiera materiały do książki. W trakcie pracy nad biografią zaczyna wspominać swoje życie, które okazuje się nie było takie, jakie mu się wydaje.

„Wieczorem zaczęło padać, powoli, ale gęsto i zdecydowanie, był to prawdziwy wiosenny deszcz, który być może miał trwać przez całą noc. Powietrze zrobiło się czyste i przyjemne, ogród pachniał. Na werandach wzdłuż alei zapaliły się lampy, wszyscy wyszli i zasiedli w fotelach, żeby popatrzeć na deszcz. W oddali huczała burza, nad Bounty zapłonęło kilka błyskawic.”

Powieści lub opowiadania Tove charakteryzują się nieśpiesznym dryfowaniem wraz z literami, które układają się w zdania.  A zdania w opowieść o zwykłym życiu, które jest niezwykłe. Postaci, które kreuje Tove są zwyczajne, niemal nieciekawe w pierwszym wrażeniu, ale one są najważniejsze. W miarę czytania wyłażą ze stron i wciskają się do czytelniczego serca.

„Niemal wszystko, co do siebie mówimy, naznaczone jest pośpiechem i bezmyślnością, przyzwyczajeniem, przestrachem i potrzebą robienia wrażenia. Tyle niepotrzebnej banalności, przesady i powtarzania, tyle niecnych nieporozumień.”

Trudno mi jest pisać o Słonecznym mieście, jak i o drugiej powieści zawartej w tej książce, Kamiennym polu. Jest to literatura, która wyślizguje się i wymyka, jeśli chce się o niej opowiadać. Powieść należy smakować powoli, delektować się. Twórczość Tove Jansson nie jest na pewno dla czytelników, którzy poszukują wartkiej akcji, silnych emocji i wrażeń. Silne emocje i wrażenia dostaniemy u Tove, ale są one ukryte pod spokojną taflą zwyczajności.

Wydawnictwo Marginesy wydaje dobre książki. Niektóre z nich kocham miłością bezgraniczną, niektóre są po prostu dobre i nigdy się nie zdarzyło, by po skończonej lekturze miałam poczucie straconego czasu. Żadnej nie porzuciłam w trakcie, a zdarza mi się nie kończyć książek, które w moim odczuciu nie wnoszą nic ciekawego, nie porywają, nie pokazują niczego nowego. Marginesy uwielbiam za J. Cabre (Jaśnie pan), za Shantaram i Cień góry, za wydawanie książek Tove Jansson, które pisała dla dorosłych czytelników. 

„Soraya ma dwadzieścia lat, skończyła szkołę średnią dla dziewcząt. Wbrew rzeczywistości snuła marzenia. a rzeczywistość skurczyła się tak bardzo, że można było ją opisać w zaledwie w kilku zdaniach. (…) Marzenia ulatywały niczym ptak zrywający się z najdelikatniejszej gałązki kruchego drzewka, jakie nosiła w sobie.”

Książkę Meltem Yilmaz brałam do ręki z pewną obawą. Czy, aby na pewno ta książka przypadnie mi do gustu? Chyba nie ten target Nie ukrywam, że okładka mnie nie zachęcała. Zwyczajnie mi się nie podoba. Nie zaprzeczam, że kobieta z okładki jest piękna, ale bałam się łzawej historyjki. Ale, ale… nie oceniaj książki po okładce, powtarzałam sobie. Opis książki zachęcał, nie był zły, nie był porywający, ale miał coś w sobie, że z chęcią sięgnęłam po tę książkę. Dodatkowym plusem jest to, że historia inspirowana jest prawdziwymi wydarzeniami i opisuje świat, który jest dla mnie obcy i trochę egzotyczny. 

„Nie mieli już domu. Brat zginął. Nie wrócą do punktu, w którym ich życie zostało przerwane, ale zaczną je od nowa w jakimś nieznanym miejscu. Nikt nie będzie zadowolony. Szukanie ratunku w Turcji przypominało wejście do tunelu, na którego końcu nie paliło się żadne światełko.”

Soraya to opowieść o młodej Syryjce, która nagle traci wszystko. Dom, brata, spokojną przyszłość. Dziewczyna razem z ojcem i matką jest zmuszona uciekać do Turcji. Trafia tam dla obozu dla uchodźców. Świat, który zastaje w obozie jest inny niż ten, który dotychczas znała. Ojciec Sorayi decyduje wydać ją za mąż, by nie wegetowała w obozie, chce zapewnić jej lepsze życie.  Czy, aby na pewno?

„Takie jest życie ofiar wojny: wypełnia je niepokój i rezygnacja, w naturalny sposób powiązane z niepewną przyszłością, jaką niesie każdy kolejny krok.”

Soraya to książka prosta i łatwa w odbiorze. Czyta się dobrze i szybko, a co najważniejsze wciąga. Nie podejrzewałam, że historia pochłonie mnie tak bardzo. Porusza problemy współczesnego świata z perspektywy młodej dziewczyny, którą dotknęło nieszczęście. Wychowana  kulturze, w której kobieta zdana jest na całkowitą łaskę mężczyzn. Soraya zdaje sobie sprawę z ograniczeń swojej płci i stara się wybierać to, co najlepsze dla niej i jej rodziców. Książka pozwala spojrzeć na ludzi, którym świat się zawalił, którzy byli zmuszeni opuścić swój kraj, którzy szukają lepszego i spokojniejszego życia. Meltem Yilmaz porusza kwestię imigrantów i pozwala wniknąć w ich świat poprzez życie młodej Syryjki. Do książki oczywiście można się przyczepić. Patrząc na grubość tej książki nie spodziewałam się dużo. Taka ilość stron nie pozwala na wnikliwe analizy psychologiczne, kulturowe, społeczne, polityczne tak złożonego problemu. Jednak mam wrażenie, że nie o to autorce chodziło. Meltem Yilmaz w skondensowanej postaci zarysowała problem, a książka ma wzbudzić pewien niedosyt, by pogłębić swoją wiedzę w tym temacie. Reasumując, Soraya to książka, którą warto przeczytać!

„Same brudasy i złodzieje, zdemoralizowani… Bóg wie, jakie problemy może stwarzać ta nowa dziewczyna.”

Doskonała aktorka. Fascynująca kobieta. O kim mowa? Oczywiście o Meryl Streep. Jest to pierwsza biografia gwiazdy filmowej, którą przeczytałam. Moje wybory literackie rozmijają się z biografiami osób ze szklanego ekranu, gwiazd z czerwonego dywanu i nigdy nie czułam potrzeby czytania o nich. Z filmami też często mi nie po drodze. Rzadko film wygrywa z książką. Z reguły szkoda mi czasu na obrazy podane przez reżysera, wolę sama je wytwarzać w swojej głowie. Nie przepadam za komediami, musicalami i zazwyczaj ich nie oglądam. Ale są filmy, które powodują, że rzucam książkę w kąt i zasiadam przed telewizorem. Niezmiennie są to filmy, w których gra Meryl Streep… lub Kevin Spacey Gdy zobaczyłam zapowiedź książki wiedziałam, że MUSZĘ ją przeczytać! MUSZĘ! Uwielbiam Mamma mia i mogę ten film oglądać w kółko, Diabeł ubiera się u Prady oglądałam niezliczoną ilość razy i wiem, że gdyby nie Meryl to w życiu nie obejrzałabym go do końca. Nie mój klimat, a jednak aktorka sprawia, że niezmiennie jestem przykuta do ekranu telewizora gdy emitowany jest ten film. Po lekturze książki zamierzam nadrobić zaległości filmowe 

” ‚Sądziłam, że jeśli będę ładnie wyglądała i zachowywała się właściwie, wszyscy mnie polubią’, opisywała swój ówczesny stan umysłu. ‚W szkole średniej miałam zaledwie dwoje przyjaciół, z których jeden był moim kuzynem, więc się nie liczył. Do tego dochodziła paskudna rywalizacja o względy chłopców. Przez to wszystko czułam się bardzo nieszczęśliwa. Każdego dnia najważniejszą decyzją był dla mnie wybór stroju, w którym pójdę do szkoły. To było absurdalne.’ Jakaś inna cząstka jej tożsamości próbowała wydostać się na powierzchnię. (…) Odkryła, że  potrafi wyrazić emocje zawarte w piosence, ale także inne emocje, które nosi w sobie, a które nie pasują do granej postaci. Nawet kiedy powtarzała truizm:’ ludzie, którzy potrzebują innych, są najszczęśliwsi na świecie’, łatwo można było wyczuć ironię w jej słowach: otaczali ją ludzie, a mimo to nie czuła się szczęśliwa.”

A teraz o książce. Meryl Streep. To znowu ona! to w głównej mierze biografia filmowa o początkach jej kariery. Ale nie tylko. To ukazanie Meryl jako nastolatki, która próbuje odnaleźć się w rzeczywistości szkolnej, która szuka przyjaźni, akceptacji i miłości. To również książka o pierwszej, wielkiej miłości tej wielkiej aktorki. To biografia kobiety,  która swoim uporem dążyła do urzeczywistnienia swoich marzeń. O kobiecie, która swe marzenia urzeczywistniła.  To książka, w której ukazuje nam się kobieta mądra, inteligentna, kochająca swojego partnera całym sercem. Meryl Streep nie chciała zaszufladkowania jako kolejna ‚głupa blondynka’, nie chciała takich ról. Wybierała role wymagające i wzbudzające kontrowersje. Wiedziała jak ma grać, nie pozwoliła wchodzić sobie na głowę w świecie zdominowanym przez mężczyzn. To co robiła, robiła doskonale. I robi to nadal! Wierzyła w siebie, w swoją intuicję i w swoje marzenia. Kapitalna kobieta. O Meryl czytało się świetnie. Autor udźwignął wielkość aktorki.  Książkę czyta się jednym tchem. Lekturę dopełniają zdjęcia aktorki z młodości. Uczta! Po przeczytaniu książki, wiem, że będę do niej zaglądać, by czytać fragmenty o Meryl. 

„Chodzi mi o to, że zrobię  wszystko dla tego mężczyzny’, twierdziła. ‚Czy ktokolwiek by się dziwił, gdyby to matka mówiła o swoim synu? Dlaczego więc ta bezinteresowność ma być zła? Służenie to jedyne, co liczy się w miłości. Wszyscy martwią się, że zatracą siebie – co za narcyzm. Powinność. Tej idei też nie potrafimy znieść. Kojarzy się nam z niewolnictwem. Ale powinność może być zbroją – zakładasz ją, aby walczyć o swoją miłość.”

Stasi i dziecko to sprawnie skonstruowana powieść, która od pierwszych stron przykuła moją uwagę. Młoda kobieta, porucznik z Milicji Kryminalnej próbuje rozwikłać zagadkę morderstwa młodej dziewczyny. Porucznik Muller, teoretycznie ma tylko ustalić jej tożsamość, ale w miarę zgłębiania sprawy nie może, i nie chce tak tej sprawy zostawić. Akcja rozgrywa się we Wschodnim Berlinie w 1975 przy Murze Berlińskim. Zwłoki, które znaleziono wzbudzają podejrzenia Muller. Stasi twierdzi, że dziewczyna uciekała na Zachód, jednak Muller ma duże wątpliwości. Kobieta podejrzewa, że dziewczyna uciekała, ale na Wschód. Dlaczego? Kobieta nie uniknie zawirowań również w życiu prywatnym.

„- Więc dziewczyna wspięła się na czterometrowy mur- kontunowała zadawanie pytań milicjantak – przekroczyła pas kontrolny, uciekła psom i porucznikom, a potem wspięła się na kolejny czterometrowy mur po to, by zginąć od strzału, który padł z Zachodu? – Muller miała nadzieję, że w jej głosie nie słychać zbyt wiele sarkazmu.

- To oficjalny i wstępny przebieg wydarzeń, jakim dysponuje ministerstwo. Zapewniłem sobie waszą, wydziału kryminalnego, pomoc w ustaleniu tożsamości dziewczyny i znalezieniu dowodów na taką tezę. – Jager ponownie spojrzał w oczy Muller, tak poważnie, że przeszedł ją lekki dreszcz. – Jeśli znajdziecie dowody na coś przeciwnego, zachowajcie je dla siebie. I przyjdźcie z tym prosto do mnie.”

David Young w książce Stasi i dziecko świetnie oddał smak tamtych lat. Życie za Murem Berlińskim bardzo różniło się od tego na Zachodzie. Pokazał paranoję i sieć intryg, które wpływały na życie zwykłych ludzi. Strach, który czuli wszyscy wymawiając tylko nazwę Stasi. Książka David’a Young’a to fikcja literacka, która została zainspirowana prawdziwymi wydarzeniami, miejscami, osobami. Na powstanie tej książki wpłynęły również inne książki, które czytał autor.

Stasi i dziecko to bardzo udany debiut. Z przyjemnością sięgnę po inne książki tego pisarza. Nie jest to literatura wysokich lotów, ale przecież od kryminałów tego nie oczekuję. Czyta się dobrze, a sama zagadka bardzo ciekawa i dobrze przemyślana.

„Przeszłość, ukochany wróg, nie ma wyczucia czasu. Te bombajskie dni wracają do mnie wyraźnie i gwałtownie, że czasem wyrywają mnie z rzeczywistości i każą zapomnieć o obowiązkach. Jakiś uśmiech, jakaś piosenka i znowu wracam do sennych słonecznych poranków, do jazdy motocyklem po górskiej drodze albo do tego momentu, gdy związany i pobity błagałem los o chwilę przerwy. I kocham każdą minutę, każdą złą czy dobrą chwilę ucieczki czy wybaczenia, każdą minutę życia. Ale przeszłość ma zwyczaj zabierać cię we właściwe miejsce o niewłaściwej porze, a to może spowodować wewnętrzną burzę.”

Cień góry to kontynuacja książki Shantaram. Długo wyczekiwana kontynuacja, na którą ja nie musiałam czekać, ponieważ Shantram czytałam dopiero niedawno. Nie radzę zaczynać od Cienia góry, te książki należy czytać w kolejności. Można się połapać o co chodzi, ale najpierw Shantaram – i jak się spodoba – Cień góry. Mną Shantaram zawładnął, totalnie mnie wciągnął, spędziłam z nim czerwiec (tutaj o moich wrażeniach po Shantaram). Naturalną koleją rzeczy było wzięcie na czytelniczy ruszt kontynuacji. Czy była to strawna lektura? Czy już nie spowodowała przesytu?

„Światem sprzed tygodni, gdy wyruszyłem do Goa, rządziły inne gwiazdy. Osłabiony przywódca, wspomagany przez afgańskich strażników, czternastoletni chłopiec Tarik, marzący o roli władcy zabójców i złodziei, poranne tortury ze słowem „Pakistan”, Lisa, Karla, Randżit – nic już nie było takie samo, nawet miejsca. Byłem zagubiony. I brudny. I pobity. Musiałem znaleźć drogę. Musiałem przestać upadać. Odwróciłem się od posiadłości Sanjaya i odjechałem, rzucając kolejną tratwę nadziei na ten mały ocean czasu, moje życie.”

Cień góry rozpoczyna się dwa lata od wydarzeń zawartych w Shantaram. Główny bohater stracił dwie najważniejsze osoby, którym był Kardirbaj, jego przewodnik duchowy i miłość swojego życia, Karlę. Lin wraca do Bombaju po szmuglerskiej akcji i zastaje Bombaj, który rządzi się już innymi prawami. Jak poradzi sobie Lin? Czy odnajdzie się w tym nowym Bombaju? A co z miłością jego życia? Co ze szczęściem? Co z tęsknotą? Te i inne pytania towarzyszyły mi na początku lektury, później już nie pytałam – czytałam

„Rodzina, dom, skromne słowa, które wznoszą się jak atole podczas trzęsień serca. Strata, samotność, skromne słowa w powodzi samotności. Na wyspie teraźniejszości traciłem Lisę, a wszystko to powodowało jedno imię: Karla. Karla.”

Syta i pełna po Shantaram, Cień góry wchłonęłam jak najlepszy w świecie deser. Smakował wybornie. Podkręcił smak Shantaram i bezsprzecznie była to jedna z najlepszych literackich uczt. Od książki nie sposób mnie było oderwać. Towarzyszyła mi wszędzie, choćby tylko na chwilę ją wyciągnąć i skubnąć trochę, a to pokaźnych rozmiarów pozycja – osiemset stron. Przyzwyczajona do stylu autora czytałam książkę, jakbym spotkała starego, dobrze znanego przyjaciela. I zanim się spostrzegłam spotkanie dobiegło końca. Czy żałuję? Trochę tak, trochę nie. To tak jak z jedzeniem. Obawiam się, że więcej spowodowałoby jednak niestrawność. A tak jest idealnie   Cień góry dopełnił, uzupełnił Shantaram. Czytało się świetnie!